آرشیوداری شنيداري، دیداری و اطلاع رساني

چکيده مقاله

   بيش از 120 سال از اختراع اولين رسانه شنيداری (سيلندرهای صدا)، و حدود يک قرن از اختراع و همگانی شدن راديو می گذرد. هر دو پديده مذکور بستر و زمينه ساز تحولات شگرفی در جهان بوده اند. راديو رسانه مدرنيته است. آن فراتر از يک ابزار و وسيله مکانيکی برای انتقال علائم و سيگنال های صوتی است. راديو رسانه ای است که در طول سال های متمادی با فرهنگ، زبان، ادبيات، تاريخ، آداب و رسوم، و تمامی جنبه های حيات ما پيوندی ناگسستنی يافته است. آن حکايت گر تاريخ پر فراز و نشيب جهان در يکصد سال اخير و حافظه شنيداری ملت هاست. ميراث شنيداری که جامع تمامی سوابق و رسانه های شنيداری است، تاثير به سزايي در حفظ و ارتقاء فرهنگ ها داشته است. رشته های علمی مختلفی چون زبانشناسی، موسيقی شناسی قومی، و بخش هايي از مردم شناسی در واقع پس از ظهور سوابق ديداری و شنيداری شکوفا شدند. با ظهور اين سوابق و توليد منابع اطلاعاتی اوليه، نخستين آرشيوهای شنيداری طی سال های 1899 تا 1908 در وين، پاريس، برلين و پترزبورگ تاسيس گرديدند. با شکل گيری آرشيوها و حفاظت از ميراث بشری، برای اولين در تاريخ حيات بشری نقطه عطفی پديد آمد و آن حفظ تمامی حوادث و وقايع قرن گذشته به توسط اين سوابق بود. امروزه جهان شاهد بزرگترين آرشيوهاست، مراکزی که بيش از 100 ميليون ساعت از ميراث شنيداری بشر را در خود حفظ کرده و گنجينه های ارزشمندی هستند. آرشيوها کارکردها و  ارزش های بسياری دارند: ارزش های فرهنگی، آموزشی، پژوهشی، تجاری و برنامه سازی از آن جمله است. در اين مقاله پس از ارائه تاريخچه راديو در ايران و جهان، تاريخچه سوابق شنيداری و آرشيوهای راديويي مورد بررسی قرار گرفته و در نهايت به ارزش های آرشيوی پرداخته شده است. همچنين نقش برنامه حافظه جهانی يونسکو در آگاهی بخشی و حفاظت از ميراث شنيداری با ذکر نمونه هايی جهانی مورد بررسی قرار گرفته است.

 

چکيده مقاله "ميراث ديداری شنيداری و برنامه حافظه جهانی يونسکو"

ارائه شده به کميته ملی حافظه جهانی

   ميراث مستند منعکس کننده تنوع زبان ها، مردمان و فرهنگ هاست. آينه ای است از جهان و حافظه آن. ليکن اين حافظه آسيب پذير است. هر روز بخش غير قابل جايگزينی از اين حافظه جهانی برای هميشه از بين می رود و ناپديد می شود. تهديد ميراث فرهنگی ملت های جهان، تهديد فرهنگ هاست. نفوذ و تهاجم فرهنگ های ملل غالب نيز براين امر افزوده است. گسترش شبکه های جهانی که باعث يکسان سازی می شوند، زبان ها و فرهنگ های ملی، منطقه ای و محلی بسياری از کشورها، بويژه کشورهای در حال توسعه و عقب مانده را به شدت تهديد می کنند. برای نجات اين فرهنگ ها چه کار می توانيم بکنيم؟ يونسکو به عنوان سازمانی بين المللی، ضرورت حفظ ميراث فرهنگی را دريافته و برنامه های متعددی را به منظور حفاظت از ميراث بشری تدوين کرده است که "برنامه حافظه جهانی" يکی از آنهاست.

   "حافظه جهانی"، حافظه جمعی مستند مردم دنيا و معرف بخش بزرگی از ميراث فرهنگی دنياست. حافظه جهانی نمايانگر تکامل انديشه، اکتشافات و دستاوردهای جامعه بشری و ميراث گذشته برای جامعه جهانی کنونی و آينده است. حافظه جهانی ملت ها اهميتی حياتی در حفظ هويت های فرهنگی دارد، اين اهميت در برقراری پيوند بين گذشته و حال برای شکل دادن آينده است. در اين مقاله ضمن بررسی چالش های حفاظت از منابع ديداری شنيداری، نقش نهادهای حرفه ای و تجربيات جهانی در اين امر مورد بررسی قرار گرفته است.  

چکيده مقاله

مراکز آرشيوی از اهميت و ارزش بسيار بالايي برخوردارند، معرفی و بررسی اين ارزش ها ما را هر چه بهتر و بيشتر با جايگاه واقعی اين مراکز آشنا می کند. ارزش هايی همانند ارزش عمومی، ارزش تجاری، ارزش آموزشی، ارزش پژوهشی، ارزش برنامه سازی و ارزش فرهنگی از جمله ارزش هايي است که در اين مقاله معرفی و تشريح شده اند. شناخت ارزش ها در صورتی سودمند خواهد بود که در عمل نيز از وجود آنها منتفع شويم. به استخدام درآوردن اين ارزش ها، آرشيوها را با چالش های مهمی روبرو کرده است. چالش ديجيتالی کردن، چالش سازماندهی، مسائل حقوقی، مسائل مالی و تجاری از آن جمله است. آرشيوها برای فائق آمدن بر اين مشکلات راه دشواری پيش رو داشته و برای جامه عمل پوشاندن به رسالت های خود بايد اين موانع و مشکلات را حل کنند.

-          ارزش عمومی: آرشيوهای ديجيتال بايد عمومی، آشکار و آنلاين باشند.

-      ارزش تجارتی: آرشيوها چگونه بازارهای تجاری جديد را تسخير می کنند، ترکيب تازه ای از کالاها و خدمات را بخدمت می گيرند و مهارت های تجاری خود را توسعه می دهند؟

-     ارزش آموزشی: مجموعه های ديداری و شنيداری را به چه طرقی می توان در برنامه ها و خدمات آموزشی دسترس پذير ارائه کرد تا در امر يادگيری مردم مشارکت داده شوند؟

-      ارزش اجتماعی: چه نوع همکاري ها و تعاملی بين آرشيوها و خبرپراکن ها سودمند است؟ آرشيوها چگونه با ارائه خدمات و برنامه هايي که جوامع را به هم متصل و مشارکت را تشويق کند می توانند کمک کنند؟

-          ارزش توليدی: آرشيوهای ديجيتال چگونه می توانند به سازمان در ارائه طيف گسترده ای از برنامه ها و وقايع مناسب ياری رسانند.

-  ارزش فرهنگی: مجموعه های ديداری شنيداری بخشی از ميراث فرهنگی ملی و بين المللی هستند. ارائه ديدگاه هايي درباره جنبه ماندگاری ديجيتالی و چالش ها، مسوليت ها و راه حل ها مربوط به آن. 

شورای بين المللی آرشيوها (ايکا) با همفکری يونسکو در تدارک برای "نقطه اوج جهانی در جامعه اطلاعاتی" که در بجينج چين(30 و 31 می 2002) برگزار شد، جهت رسيدن به اين نقطه بر نقش اساسی مديريت آرشيوها و سوابق در توسعه جامعه جهانی اطلاعات و حفاظت از حافظه جهانی تاکيد کردند. آرشيوها و سوابق محصول مستقيم و مستند فعاليتهای بشری بوده و از مستند سازی اسناد توسعه بشريت و محيط شکل می گيرد. اصول و اعمال پيشنهادی اين شورا که مورد پذيرش واقع شده عبارت است از:  

ادامه مطلب

آرشیوها (آرشیوهای عمومی و دیداری شنیداری) از دو ناحیه ضربت می خورند. یکی از جانب افرادی که در آرشیوها شاغلند و دیگری از ناحیه مسولان و مدیران آرشیوها و سازمانهای آرشیوی. شاغلان در آرشیو هیچ کدام تحصیلات آرشیوی ندارند. همه آنها اگر متخصص و کارشناس باشند، کارشناس کتابداری و اطلاع رسانی هستند. غیر متخصص ها و تبعیدی ها هم که جایگاه خاص خود را در آرشیوها و کتابخانه ها دارند. علت این امر را می توان در نبود رشته آرشیوداری و آموزش آن در کشور دانست. متاسفانه کارشناسان کتابداری هم تلاش نکرده و نمی کنند تا حداقل با حرفه آشیوداری و اصول و مبانی آن آشنا شوند و این کوتاهی از جانب آنها غیر قابل بخشش است. به اعتقاد من در این خصوص هیچ عذر و بهانه ای قابل قبول نیست، چاشنی اش کمی عرق و غیرت حرفه ای است.
در باب آرشیو و اهمیت آن سخن بسیار گفته شده ولی از حرف تا عمل فاصله بسیار است. ارزش و اهمیت آرشیو را باید از آن موسساتی آموخت که برای گردآوری اسناد آرشیوی کره زمین را به بخش های مختلفی تقسیم نموده و در هر بخشی متخصصان و کارشناسانی گمارده اند تا به گردآوری اسناد و مدارک و تحقیق و پژوهش در آن منطقه بپردازند و نتایج حاصله را به آن مرکز ارائه کنند. آرشیوها مهم بوده و هستند و صد البته در آینده بسیار مهمتر خواهند بود. جهانی سازی، یکسان سازی، شبکه جهان گستر اینترنت، امپریالیسم علمی و عملی تهدیدهای بزرگی برای فرهنگ ها و سنت ها ملی و بومی تمامی کشورهاست. آرشیو مساوی است با حافظه، از دست دادن حافظه یعنی مختل شدن زندگی و حیات یک ملت. زیانی که به هیچ وجه جبران پذیر نیست. ای کاش این ها را نه در حرف بلکه در عمل بدانیم و بدان ایمان بیاوریم. این رسالتی است که بر عهده ما آرشیوداران خودساخته خواهد بود. لطفا نظرات خود درباره این پست مرقوم دارید. به امید آینده ای بهتر برای آرشیوها با همت خود ما آرشیوداران.

معرفی تاثير و تاثرات چند لايه ای متقابل بين بازتاب مبانی فلسفی و تحقيقات کاربردی در بطن علم اطلاعات و فلسفه از اهداف اين کنفرانس است. اين کنفرانس گروه کثيری را مورد خطاب قرار داده و پيشنهاد می کند که يک انجمن بحث بين متخصصان حوزه های تخصصی مختلف شکل بگيرد.

هستی شناسی و فرضيه کنش که از جمله مباحث کليدی در بازتاب فلسفی هستند، به مباحث مهمی در علم اطلاعات تبديل خواهند شد. گسترش کشفيات و مفاهيم جديد، سوالاتی درباره چرايي و ارزشيابی مدلها، بکار گيری استتعاره ها و فرمول بندی و مدلسازی ساختارها و ايده ها پيشتر در علم اطلاعات وارد شده اند.

هدف اين کنفرانس نشان دادن ارتباطات گوناگون بين فلسفه و اطلاعات و اشاره به ربط فلسفی در علوم اطلاعات است.

اين کنفرانس با همکاری انجمن بين المللی پردازش و فلسفه و انجمن فلسفه و انفورماتيک در روز سوم تا چهارم اکتبر 2008 در دانشگاه پادربرن آلمان برگزار خواهد شد. فرصت ارسال چکيده مقالات هم در 15 آگوست پايان پذيرفته است.

 مباحث اصلی مورد بحث در کنفرانس عبارت است از:

ادامه مطلب

یک کمپانی در یوتا با نام Millenniata, Inc مدعی شده که دیسکی را ساخته که محتوا را تا ابد در خود حفظ می کند. دیسک هزاره راه حلی است برای آرشیوسازی دائمی حفاظت از داده ها، اطلاعات و سوابق سازمانها، خانواده ها، مشتریان و .... (البته با کمی تسامح)

حال نگاهی بیندازیم به عمر برخی از این گونه محمل ها:

نوارهای مغناطیسی: 30 تا 50 سال عمر می کنند. (فکر کنم تجربه حتی بیش از این را هم ثابت کرده)

هارد دیسک: 7 تا 12 سال

سی دی و دی وی دی (قابل ضبط): 7 تا 23 سال (جای تامل بسیار دارد)

کول دیسک یا فلش مموری: 10 تا 12 سال (اگه گم نشه یا در میدانهای مغناطیسی قرار نگیره)

 

نظام های تحويل چند کاره (VDS) در فوريه 2006 نسخه عمومی آزمايشی فريم لاين 47 را برای سيستم های عامل مک اينتاش ايکس معرفی کرد. اين شرکت فريم لاين 47 را به عنوان "اولين نرم افزار جهانی ناوبری محتوا و يادداشت تصويری Mpeg-7 بصورت تجاری منشر کرد. 

Mpeg-7 نظير  Mpeg-4، استانداری برای توصيف صدا و تصوير نيست، بلکه استانداردی است برای توصيف محتوای چند رسانه ای که برای ذخيره سازی فراداده از زبان ايکس ام ال استفاده می کند.

فريم لاين 47 يک نظام يادداشت تصويری است. اين نظام فايلهای تصويری را به بخش هايي تقسيم می کند تا بتوان آن بخش ها را با بر چسب های محتوايي و لغوی توصيف کرد. اين نرم افزار فراداده ايکس ام الی مطابق با استاندارد Mpeg-7 توليد می کند. فايل های مخزنی Mpeg-4 که نظام های تحويل چند بعدی (VDS) هستند، Mpeg-7 ناميده می شوند.

فايلهايي که بوسيله فريم لاين 47 توليد می شوند بوسيله موتورهای کاوش، قابل نمايه سازی بوده و به توسط پايگاههای مديريت دارائيها پردازش می شوند. اين نرم افزار از مفهوم يادداشت محتوايي "چه کسی"، "چه چيزی"، کی"، و "چه موقع" پيروی می کند، و طبق وعده توسعه دهندگان آن شما را در يافتن آن چيزی که دقيقا دنبالش هستيد ياری می کند. اين نرم افزار برای سيستم عامل مک اينتاش ويرايش 10.4 و ويرايش های بعدی در دسترس قرار دارد.

بازشنوايی يکی از فعاليتهای مهم و اساسی در آرشيوهاي شنيداری و ديداري است.  اين مقاله به بررسي عمل و مهارت بازشنوايي منابع شنيداري مي پردازد.
اين مقاله در مجله يادمانه (ويژه آرشيوداری ديداری و شنيداری) که شماره اول آن بزودی منتشر خواهد شد، چاپ می شود. از خوانندگان نکته سنج خواهشمند است نظرات اصلاحی خود را مرقوم فرمايند.

ادامه مطلب

پروژه های پاندورا

«بنا به اساطير يونان در آغاز تنها یک جنس وجود داشت كه آن مرد بود، وقتی كه «پرومتئوس» آتش را از نزد خدايان المپ ربود و براي انسان كه همان مردان باشند آورد مورد غضب زيوس قرار گرفت و زيوس با اين كار پرومتوس خشمگين شد و در صدد تنبيه و آزار مردان (انسان) بر آمد و پرومتئوس را در كوه‌های قفقاز به زنجير كشيد، عقابي را گماشت تا هر روز جگرش را از سينه بيرون كند و سپس يزدان المپ، زن را آفريدند و در آفرينش زن همگي ايزدان سهم گرفتند، به همين دليل اين موجود جديد را «پاندورا» يعني هديه همگاني نام نهادند. آتنا جامه زربفت به تن پاندورا (زن) پوشاند و «آفروديته» دلبری را به او آموختند و نخستين زن عالم را به اپي متئوس برادر پرمتوس تقديم كردند. او كه مجذوب جمال پاندورا شده بود، بر خلاف توصيه برادرش پرمتوس، اين هديه را پذيرفت و با پاندورا ازدواج كرد. پرومتئوس تمام رنج و مصايب را در صندوقچه فقل كرده بود تا انسان (مردان) در زندگي رنج نبيند ولي پاندورا قفل صندوقچه را گشود و تمام مصايب دوباره در جهان پياده شدند. تنها امید در جعبه باقی ماند تا تسلای بشر باشد. (منبع یک پزشک)

در این پست دو پروژه را معرفی کرده ام که هر دو پاندورا نام دارند. منتهی یک پاندورای موسیقی است و دیگری پاندورای حفاظت دیجیتالی.

پاندورای موسیقی: دنیای موسیقی یکی از از آن دنیاهایی است که همه با آن زندگی می کنند. شاید نتوان فردی را یافت که در دوران جوانی اش حداقل با ترانه یا ترانه هایی خاص عجین نبوده و شنیدن آن ترانه او را به رویاهایش فرو نبرد....
پاندورای حفاظت دیجیتالی: پاندورا یعنی حفاظت و دسترسی به منابع مستند شبکه ای در استرالیا. این پروژه در سال 1995 شکل گرفت. کالین وب مدیر این پروژه بسیار زیبا و جالب از روند آغاز و انجام پروژه سخن گفته است....
 
ادامه مطلب

ائتلاف حفاظت ديجيتالي سازماني است كه با هدف سرعت بخشيدن به اقدامات مشترك در خصوص چالش هاي تامين حفاظت از منابع ديجيتالي، در سال 2001 در ايالت كينگدام تاسيس شد و با ساير سازمانهاي بين المللي نيز همكاري مي كند.

قالب پي دي اف PDF، قالبي است كه بطور گسترده مورد استفاده قرار مي گيرد و با بسياري از كاربردهاي روميزي ادغام شده است. در پذيرش قالب هاي زير مجموعه پي دي اف، سازمانها بايد ساير قالبهاي جايگزين و موجود را نيز در نظر داشته باشند، محتواي (اسناد و سوابق) خود را بشناسند، و اين كه چرا و چگونه اطلاعات الكترونيكي را مورد استقاده قرار مي دهند. درباره هدف از اطلاعات الكترونيكي انتقاداتي وجود دارد، اين وخامت عامل معيني در گزينش بهترين نوع قالب فايل بر اساس نيازهاي سازماني خواهد بود. پيشنهاد، استفاده كوركورانه از قالب پي دي اف نيست، بلكه استفاده از آن در زمان مناسب است. در اينجا گزارش سازمان ائتلاف حفاظت ديجيتالي: گزارش ديدبان فن آوري تحت عنوان مراقب انفجار داده ها باشيد را مي توانيد مشاهده كنيد.

در مهندسي نرم افزار، تحليل حوزه اي، فرايند تحليل نطامهاي نرم افزاري وابسته در يك حوزه بمنظور كشف اشتراكات و بخش هاي متغير آن حوزه است. روشهاي گوناگوني براي تحليل حوزه اي پيشنهاد شده است. هر كدام از الگوهاي حوزه اي ارائه دهنده جدول هاي ويژگي، جدول هاي چهريزه اي، الگوهاي چهريزه اي و معماريي هاي كلي هستند. معماري كلي تمامي نظامها را در يك حوزه توصيف مي كند. [Frakes and Kang, 2005].  و رويكردي اجمالي از معرفت شناسي هاي پيشنهادي را به جهت تحليل حوزه اي ارائه مي كند. محصولات، يا بشرساخته هاي تحليل حوزه اي غالبا مدلهايي شي گرا هستند (با UML، زبان برنامه نويسي همه منظوره براي گسترش گروهي از پروژه هاي موجوديت گرا نمايش داده مي شوند) و/ يا مدلهاي داده اي (با نمودار ارتباط موجوديت ها، ERD، نمايش داده مي شوند). توسعه دهندگان نرم افزاري از اين مدلها براي بكارگيري معماري ها و كاربردهاي نرم افزاري بهره مي گيرند.

پارادايم تحليل حوزه اي رويكردي نظري به علم اطلاع رساني است كه توسط بيرگر يورلند ارائه گرديد.

ادامه مطلب

ايجاد، پياده سازی، بهره برداری، نگه داری، دسترسی و سرمايه گذاری در پروژه های کوچ صدا از آنالوگ به ديجيتال و تکنولوژی ضبط صدای ديجيتال از مهارتهايي است که امروزه از آن در آرشيوداری شنيداری صحبت می شود. گروه کاری صدای ديجيتال وابسته طرح ديجيتال سازی کلورادو، رويه ها و روندهايي را در اين زمينه موثر دانسته و به آموزش آنها می پردازد. نزديک به دو دهه از بحث کوچ به دنيای ديجيتال می گذرد. در اين ميان پروژه ها و طرح های بسياری انجام يافته و پروژه های بسياری نيز در حال انجام است. متاسفانه اين مسئله همانند بسياری از طرح های ديگر در کشور ما با تاخير مواجه شده و هنوز دانش پايه در اين زمينه ناکافی است. انجام طرح های ديجيتالی در هر نوعی که باشد، مستلزم مطالعه و تحقيق اوليه و شناخت راهکارها، بررسی تجربيات عمل آمده، پيش نويسی طرح، امکان سنجی، و از همه مهمتر آموزش نيروی انسانی و بسياری موارد ديگر است. بدون شک تمامی فعاليتها بدون توجه به مطالب بيان شده با شکست مواجه خواهد شد. تيم هاوکينز آرشيويست دانشگاه Naropa و رئيس گروه کاری صدای ديجيتال در کارگاههايي که برگزار می کند، موارد ذيل را مهم می داند:  

ادامه مطلب

ميزان توليد محتواهای ديداری و شنيداری روز به روز بيشتر می شود. هزاران کانال راديويي و تلويزيونی بصورت شبانه روزی به توليد اطلاعات ديداری و شنيداری می پردازند. برای حفظ و نگهداری، و استفاده از اين محتواها، مديريت و سازماندهی آنها به مسئله ای بغرنج تبديل شده است. اگرتبديل منابع آنالوگ به ديجيتال را نيز به اين حجم عظيم اضافه کنيم مشکل افزونتر نيز می شود. مديريت منابع آنالوگ در مقايسه با منابع مکتوب بسی بيشتر بوده است. و اينک در دنيای ديجيتال مديريت ماده فيزيکی جای خود را به مديريت محتوا داده است. منابع ديجيتال به علت قابليت توليد و تکثير آسان در دسترس همگان قرار گرفته است. نيازهای متنوع استفاده از اين منابع و بالا رفتن توقع استفاده کنندگان، چگونگی استفاده و ملزومات مورد نياز برای استفاده، بحث مديريت و سازماندهی آنها را به چالشی بزرگ تبديل کرده است. از سوی ديگر سازمانهای بين المللی رسانه ای اعلام داشته اند که تمامی سازمانهای خبرپراکنی جهان بايد تا سال 2012 پخش خود ديجيتالی کنند. همين امر سازمانهای رسانه ای دنيا را به تکاپو انداخته تا منابع خود ديجيتالی کنند. مسائل و مشکلات اين امر چه به لحاظ نظری، علمی و تکنولوژيکی و چه به لحاظ مالی بس سنگين است. امروزه مديريت محتوای اين قبيل منابع باعث گرديده تا راه حل های مختلفی در زمينه فراداده از طرف سازمانهای رسانه ای بزرگ پيشنهاد شود. دو نمونه از فراداده ها به اختصار معرفی شده اند.

ادامه مطلب

فهرستنویسی منابع شنیداری حال و حوصله خاصی می طلبد مخصوصا زمانی که داری منابع موسیقیایی داخلی و یا خارجی منتشر شده در داخل کشور را فهرست نویسی می کنی. منابع داخلی که قربونشون برم فقط یک عنوان دارند و بعضا خواننده، البته الان وضعشان یک کمی بهتره. برخي از ناشران از آثار مختلف يك آهنگساز گلچيني تهيه كرده و عنواني بر آن مي گذارند و سپس با حداقل اطلاعات صدا شناختي منتشر مي كنند، در آن صورت هرگز نخواهيد فهميد كه عوامل توليد اين قطعه چه كساني هستند. امروزه صحبت از غنی کردن فهرستنویسی است یعنی هر چه اطلاعات بیشتری از اثر بیرون بکشی و نقاط بازیابی و توصیف اثر را بیشتر کنی کار مفید تری کرده ای. اين امر در مورد منابع ديداري و شنيداري بسيار صادق است. چرا كه بازشنوايي و بازبيني اين منابع كار پرزحمتي است. حال به برخی از تجربیات خودم درباره فهرستنویسی این آثار اشاره می کنم. اولا ببینیم یک اثر موسیقایی چه عواملی می تواند داشته باشد.
ادامه مطلب

حوزه كتابداري و اطلاع رساني در كشور ما با چالشهايي جدي روبروست. برخي از اين چالشها جهاني است. همانند تعريف و جايگاه نظري و رابطه اين حوزه با ساير حوزه هاي دانش بشري و رويكردهاي متعددي كه بزرگاني چون يورلند و ساراسويك بدان اشاره كرده و خواستار اتحاد و انسجام رويكرد هاي مختلف (همانند رويكردهاي نظام مدار و كاربرمدار) در اين حوزه شده اند. اگر هدف كتابداري و اطلاع رساني را بدرستي تسهيل در روند برقراي ارتباط بين جامعه استفاده كننده و منابع مضبوط بدانيم و اين حوزه را نه ابزاري بلكه با توجه به هدفش تعريف كنيم، آن زمان است كه راه صحيح را يافته ايم. حوزه كتابداري را بايد حوزه اي مادر دانست. حوزه اي كه بعدها اطلاع رساني، آرشيو داري عمومي، موزه داري و آرشيوداري ديداري و شنيداري بر اساس نيازهاي جامعه امروز از دل آن زاده شدند، رشد كردند و امروز هر يك داعيه حرفه اي بودن را بر دوش مي كشند. اما در اين ميان رشد هر كدام از اين حرفه ها در كشور ما به هيچ وجه همسنگ نبوده و نيست. امروزه حرفه آرشيوداري عمومي و بويژه حرفه آرشيوداري ديداري و شنيداري از داشتن حداقل منابع اطلاعاتي پايه بي بهره است. اينجانب با توجه به تجربيات اندكي كه در حرفه آرشيودراي شنيداری و ديداري دارم، مي دانم كه توجه نكردن به اين حرفه چه زيانهاي بزرگي را بر كشورمان تحميل مي كند و ميراث ديداري و شنيداري و در كل ميراث آرشيوي ما در معرض تهديد جدي قرار داده است. حرفه آرشيوداري ديداري و شنيداري از دهه هشتاد با ورود كتابداران دچار تحول گرديد ولي بدليل نبود منابع كافي، بي توجهي از جانب كتابدارن و اطلاع رسانان، مديريت ناكارآمد و نبود رهبري و دلايل متعدد ديگر باعث گرديد كه اين طفل يتيم نتواند پا بگيرد و رشد كند. دغدقه اصلي من در چند سال اخير گردآوري اطلاعات پايه، مستندسازي تجربيات آرشيويست ها و فعاليت در اين حوزه بوده است. براي من مشكل است كه بگويم در حوزه كتابداري و اطلاع رساني و يا آرشيوداري به چه زمينه اي علاقه مندم. از زماني كه وارد دانشگاه شدم همواره به فلسفه علاقه داشتم و هميشه به اين فكر مي كردم كتابداري و اطلاع رساني چه جايگاهي در بين ساير علوم مي تواند داشته باشد. متاسفانه تحقيقات معرفت شناختي اندكي در اين حوزه پديد آمده است. تفكرات معرفت شناختي يورلند را خيلي پسنديدم و به علاقه مندان توصيه مي كنم آثار وي را بخوانند. تاثيرات تفكرات پوزيتيويستي حوزه هاي علوم انساني و اجتماعي را با چالشهاي اساسي مواجه ساخت و آنها را وادار كرد كه در روش شناسي هاي خود بازنگري كنند. حوزه ما هم از آن بي بهره نماند. توماس كوهن با كتاب ساختار انقلابهاي علمي خود به علم حمله كرد و هيبتش را شكست و به علوم انساني و اجتماعي جان دوباره اي بخشيد. حوزه كتابداري و اطلاع رساني حوزه اي است بين رشته اي بطوري گاهي اوقات اين حس به آدم دست مي دهد كه اين حوزه از خود چه داشته و دارد. به هر حال امروزه همه متفق القولند كه فلسفه و مباحث نظري راهگشاي عمل خواهد بود. عملگرايي صرف كه زماني تفكر غالب در اين حوزه بود، تفكري است كه ما را به جايي نمي رساند و باعث مي شود كه ما دور خودمان بچرخيم. پس به قول يورلند بياييم و اين حوزه را نه ابزاري بلكه با هدفش تعريف كنيم. آرمانهاي حرفه اي خود را مشخص سازيم و براي رسيدن به آن تلاش كنيم. رسالت ما كتابداران و اطلاع رسانان در عصر ديجيتال بس سنگين و دشوار خواهد بود.

     انواع شماره‌ها يا كدهايي  كه در يك ماده شنيداري يافت مي شوند عبارتند از: (بر اساس قواعد فهرستنويسي ياسا)

 × شماره فهرست: شماره منحصر به فردي است که معمولا و نه لزوما از سوي شرکت توليدکننده با هدف تجارتي (توزيع و فروش) به کالا اختصاص مي‌يابد. در فهرست نويسي ومستندسازي، اين شماره غالبا قبل از برچسب اثر و علامت دو نقطه مي‌آيد. شماره برچسب وشماره فهرست  به ويژه براي منابع شنيداري منتشر شده داراي اهميت است و هميشه بايد در پيشينه فهرست نويسي اين قبيل آثار قرار بگيرد.

 × شماره ماتريس(شماره نسخه مادر): اين شماره در هنگام ضبط اثر و در طول فرايند توليد جهت مشخص کردن قسمت روي صفحه از سوي شرکت ضبط کننده بر روي تمام قالب ها (صفحه ها) ‌ زده مي‌شود. اين شماره غالبا و نه الزاما منحصر به فرد است. شماره‌هاي ماتريس به ويژه براي صفحه‌هاي 78prm مهم است و مخصوصا به همين دليل در شناسايي اجراکنندگان مختلف اثري واحد از همان هنرمند(ان) به اثر تخصيص می يابد. به همين نحو شرکت ضبط کننده مي‌تواند شماره نوار مادر را در طول فرايند توليد با اهداف شناسايي اثر بدان تخصيص دهد. دقت کنيد که در برخی مواقع ممکن است شماره نوار مادر با شماره فهرست اثر منتشر شده يکسان باشد.

 × شماره‌اي که توسط رسانه پخش کننده با هدف شناسايي اثر بکار مي‌رود؛ مثل شماره توليد، مخزن و يا شماره فروست. اين شماره‌ها را با شماره‌هاي قسمت‌هاي يک برنامه دنباله‌دار، فروست(هاي) پخش و يا با شماره‌هاي فهرست آثار شنيداري منتشر شده اشتباه نگيريد.

 × شماره اروپايي کالا: شماره اروپايي کالا شماره منحصر بفردي است که به کالاهاي ويژه و نه صرفا نشان صوتي تعلق مي‌گيرد. اين شماره نظير شماره "کد جهاني كالا" در ايالات متحده امريکا و معمولا به عنوان بارکد بر روی جلد، لفاف يا بسته بندي کالاحک می شود.

 × کد برچسب: اين کد در سال 1977 از سوي فدراسيون بين‌المللي صنعت ضبط صدا و تصوير معرفی شد. عدم خطا در تشخيص برچسب‌هاي مختلف ضبط (بنگريد به مقدمه برچسب‌هاي ضبط) در جهت اهداف حقوقی .کد برچسب قبلا چهار رقمي بود ولي در حال حاضر پنج رقمي است و بعد از علامت LC و خط تيره مي‌آيد. (مثل: LC- 1093= Electrocal; LC-0233=His masres voice) توجه کنيد تعداد کشورهايي که از اين کد استفاده مي‌کنند محدود بوده و کد برچسبي که بر روي اثر ديده مي‌شود، همواره دقيق نيست.

شماره استاندارد بین الملی مواد دیداری شنیداری که در انگلیسی آی سن تلفظ می شود و یو پی سی يا کد جهانی کالا در پستهاي ديگر وبلاگ  به تفصيل معرفي شده اند.

ريچارد كاكس پروفسور علوم كتابداري و اطلاع رساني دانشگاه پيتسبورگ ، در دوره فوق ليسانس و دكتري بطور خاص در حوزه آرشيو به فعاليت پرداخت. وي در سالهاي 1986 تا 1989 يكي از اعضاء انجمن آرشيويستهاي آمريكا بوده و همچنين از سال 2002 تا 2006 سردبيري انتشارات اين انجمن را به عهده داشته است. وي در حال حاضر سردبير نشريه گزارش مديريت اطلاعات و سوابق مي باشد. اين مجله تنها نشريه اي است كه در حوزه مديريت سوابق منتشر مي گردد. هر شماره از آن اختصاص به موضوعي خاص دارد. ريچارد كاكس 14 عنوان كتاب در اين حوزه نوشته و در سالهاس 1991، 2002، و 2005 نيز جوايزي را كسب كرده است. وي در حال حاضر در زمينه آثار و كتابهاي منتشره در حوزه آموزش حرفه اي و سند داري خصوصي كار مي كند. يكي از فعاليتهاي جالب كاكس شناسايي، مطالعه و بررسي كتاب ها و آثاري است كه در حوزه آداب و رسوم گذشته، مسائل تاريخي، آرشيوي، مستندات و حقايق گذشته و زمينه هاي وابسته منتشر مي شود. وي در توضيح هدفش مي نويسد: در اين وبلاگ مي خواهم تا حد امكان بطور مستمر، ملاحظات و مشاهدات منتقدانه خود را درباره ادبيات عامه و ادبيات علمي كه به نوعي چيستي آرشيوها را مورد بررسي قرار مي دهند و به ما در درك جايگاه و اهميت آرشيوها در جامعه ياري مي رسانند مطلب بنويسم. رويكرد و نوشته هاي وي بسيار جالب و قابل تقدير بوده و نشان از اين دارد كه يك آرشيويست چگونه مي تواند جايگاه و اهميت آرشيو را در لابه لاي متون مختلف كشف كند و افرادي را كه به نوعي خواسته يا ناخواسته به اين حوزه  خدمت مي كنند شناسايي كرد. جاي دارد كه آرشيويستهاي ما پيوند خود را با ادبيات علمي و منابعي كه به نوعي در زمينه حفظ و ثبت و ضبط فرهنگ و تمدن گذشته منتشر مي شوند مستحكمتر كرده و با افرادي كه در اين حوزه ها فعالند، ارتباط سازنده اي برقرار كنند.

 آرشيو ،حافظه يك ملت و جامعه ،هويت يك مملكت و ركني از جامعه اطلاعاتي است . با فراهم آوري شواهدي از فعاليتها و معاملات بشري به انجام امور مديريتي و اجرايي كمك نموده و حافظ حقوق افراد ،سازمان ها و استان هاي يك كشور است. آرشيو با تضمين حقوق شهروندان در دسترسي به اطلاعات اداري و دانش تاريخي ،يكي از اركان مردم سالاري وجوابگويي به مردم است.

ادامه مطلب

International Association of Sound & Audiovisual Archives IASA
انجمن بين المللی صدا و آرشيوهای ديداری شنيداری (ياسا) :

در يكصد سال اخير، بخشی از ميراث فرهنگی به شکل سوابق ديداری و شنيداری است، اگر آرشيو، کتابخانه، موزه، حرفه يا سازمان شما هر گونه مسئوليتی در قبال مديريت مواد ديداری و شنيداری آرشيوی را عهده دار است و يا اينکه دلمشغولی شخصی و حرفه ای شما، فعاليت در بخش مهمی از اين نوع ميراث فرهنگی است، با عضويت در انجمن بين المللی شنيداری و ديداری شنيداری (ياسا)، بهره فراوانی خواهيد برد. صرف نظر از اين که شما در دوران جديد نظامهای ديجيتالی ذخيره سازی انبوه فعاليت می کنيد، يا به استفاده از فن آوری آنالوگ ادامه می دهيد، يا شايد تمامی اين نوع سوابق و قالبها را گردآوری می کنيد، و يا احتمالا در سطح  فوق تخصصی فعاليت می کنيد، شايد به عضويت در اين انجمن علاقه مند باشيد.  

ياسا در سال 1969 به عنوان ميانجی در همکاری های بين المللی مابين آرشيو هايي که از اسناد شنيداری و ديداری شنيداری مضبوط حفاظت می کردند، در آمستردام هلند تاسيس شد. ياسا از بيش از 60 کشور جهان عضو دارد. اين اعضاء نمايندگانی از آرشيوهای ديداری شنيداری و يا افراد علاقه مند به اين حوزه هستند که هر کدام در حوزه هايي خاص و موضوعات مورد علاقه خود به شرح ذيل به فعاليت مشغولند: همانند آرشيوهای انواع سوابق موسيقايي، تاريخی، ادبی، فولکلور و اسناد شنيداری قوم شناختی، سوابق نمايشنامه ای و مصاحبه های تاريخ شفاهی، صداهای طبيعی، محيطی و پزشکی، سوابق زبانشناختی و گويش ها، و سوابق سخنرانيها و دادگاهها.

ادامه مطلب

برخی معتقدند که انسان های اولیه بصورت دیجیتال (صفر و یک) فکر می کردند. و عمده فعالیتهای آنها نیز از همین روش پیروی می کرد. البته منظور آنها تفکر ساده و بعضا دو حالته و نه پیچیده انسانهای اولیه است.
اگر دوران صفحه های اولیه و سیلندرهای صدا را به یاد بیاوریم، متوجه سختی و مشقت فرایند ضبط صدا خواهیم شد. دورانی که هر رویدادی را فقط یک بار می توانستی ضبط کنی. امکان تدوین صفحه یا سلیندر ضبط شده به هیچ وجه وجود نداشت. هر ضبط جدید هم با قبلی متفاوت بود. این مشکلات با اختراع منابع جدیدتر مرتفع گردید. تا اینکه نوارهای مغناطیسی صدا بوجود آمدند. این نوارها امروز هم کاربرد دارند. ولیکن عمر آنها به پایان رسیده و باید کنار نهاده شوند.
 دنیای دیجیتال همه چیز را در نوردیده و به سرعت در حال گسترش است. دیجیتال سازی در تمامی امورات بشری وارد شده و اجتناب ناپذیر گردیده است. بالطبع دنیای جدید دیجیتال الزاما نمی تواند دنیای خوبی باشد، چرا که بسیاری چیزها را از ما می گیرد و یا حذف می کند. مثالی می زنم تا بصورت ملموس تری به برخی از مضرات دنیای دیجیتال اشاره کنم. زمانی که دستخط یا حاشیه نویسی یک فرد مشهور مثلا انیشتین، سعدی، نیما، شهریار، لوح حمورابی و غیره را می بینید چه حالی به شما دست می دهد، مگر نه بسیاری از کشفیات علمی و پژوهشهای ناب از دل همین دستخط ها بوجود آمده. مگر نه این است که با بررسی دست نوشته ها و نقاشی های فلان شخص پی به یافته های جدید درباره او می بریم. امروزه در دنیای دیجیتال، یک نویسنده به جای نوشتن، بازنویسی و ویرایش اثرش بر روی کاغذی که می توانست در آینده سند و مدرک مهمی از او باشد، از طریق نرم افزار این کار را می کند و دیگر هیچ دستنوشته ای از او باقی نمی ماند. دنیای دیجیتال همه جای دنیا را در می نورد و فرهنگ ها، زبانها و آداب و رسوم محلی را نابود می کند. این مسئله تا حدی جدی است که سازمانهای بزرگی چون یونسکو نسبت به آن هشدار داده اند.

اما تفاوتهای صدای آنالوگ و دیجیتال:
مزایای صدای دیجیتال:
- امکان استفاده از صداهای آماده و افکت های متعدد: موسیقی دان دیجیتال به توسط کامپیوتر و با تلفیق افکتهای مختلف، آهنگی را می سازد.
- سهولت، سرعت و بعضا کاهش هزینه های تولید
- سهولت تهیه منابع پشتیبان
- فروش و نقل و انتقال بدون افت کیفیت (اگر از یک فایل مثلا یک لوح فشرده دهها بار کپی کنید افت کیفیت نخواهید داشت)
انتقال و فروش بصورت پیوسته و از طریق شبکه
- سرعت و سهولت در تولید آثار جدید
- دقت بیشتر در تدوین و ویرایش
- صدای صاف و شفاف و بدون نویز
- و سایر مزایا

معایب صدای دیجیتال:
- خشک و بی روح بودن صدا (چون صدا خیلی تمیز و شفاف می شود)، افرادی که سالها در دنیای آنالوگ تجربه اندوخته اند، از صدای دیجیتال لذت نمی برند، چون آن را بی روح می دانسته و معتقدند که صدای آنالوگ بسیار گرمتر از صدای دیجیتال است.
- وابستگی به ابزار های پیچیده کامپیوتری
- موسیقی دانان و خوانندگان بی استعداد و ضعیفی که با اسفاده افکت های صوتی آثاری را تولید و به دنیای تولید آثار هنری وارد می شوند و آثار بی کیفیتی را عرضه می کنند.
- گران تر بودن سیستم های فوق حرفه ای در مقابله با نمونه های قبلی
- پایین بودن کیفیت بسیاری از تجهیزات تولید و ورود شرکت های خرده پا به این عرصه
- مشکلات کپی رایت، سرقت های ادبی و موارد قانونی که به چالشی بزرگ تبدیل شده اند.
- ضعف استانداردها و یا به عبارت بهتر تغییر و تحولات سریع در حوزه دیجیتال عملا ثبات نسبی را از انسان می گیرد. دائما قالبها و فرمتهای جدیدی ابداع می شود و به تبع آن منابع گذشته باید همگام با پیشرفت تکنولوژی تبدیل و تغییر پیدا می کنند.
- سایر موارد...

امسال هفتاد و پنج سال از اختراع صفحه های استریو فونیک می گذرد. درست در سال 1933 بود که مهندس آلن بلاملین از شرکت انگلیسی EMI ، اختراع این صفحه ها را به نام خود ثبت کرد. صدای استروفونیک يا صدای استریو، که در مقابل مونوفونیک يا تک صدایی قرار می گیرد، صدایی است که از طریق دو يا چند کانال مختلف، با چیدمان خاص بلندگوها، شنيده می شود و به صدای محیط طبیعی نزدیکتر است. کلمه استروفونیک از ریشه یونانی استریوس، يعنی سه بعدی، و فون یعنی صدا مشتق می شود. این اصطلاح اول بار به توسط شرکت وسترن الکتریک به کار رفت. استریو در اصطلاح عام یعنی دو کانال ضبط و پخش صدا از طریق دو بلندگو بطور همزمان. لیکن در اصطلاح فنی، استریو فونیک یعنی ضبط و بازپخشی که برای رمز گذاری موقعیت های نسبی اشیاء و وقایعی که ضبط می شوند، از پروژه استریو فونیک استفاده شود. نظام استریو می تواند شامل تعدادی کانال باشد، مثل نظامهای صدای محیط 5.1  و 6.1 که در تولیدات سینمایی و تلویزیونی کیفیت بالا مورد استفاده قرار می گیرد. هر چند که در اصطلاح عام استریو به نظامهای دو کاناله اشاره دارد.

شماره استاندارد بین الملی مواد دیداری شنیداری (که در انگلیسی آی سن تلفظ می شود)، نظام شماره گذاری اختیاری برای شناسایی آثار دیداری شنیداری (هم خود آثار و هم نسخه های آن) است که در سازمان جهانی استاندارد بواسطه يک کار گروهی (کمیته فنی 46 و کمیته فرعی آن 9) توسعه پیدا کرد. ایزو با همکاری و همیاری 12 سازمان رسانه ای، تولیدی، انجمن های مولفان و گردآورندگان و سازمان های رسانه ای استاندارد، در طول هفت سال این استاندارد را ایجاد کرد. استاندارد جهانی که زیربنای نظام آی سن را شکل داد در سال 2002 تحت عنوان ایزو 15706، شماره استاندارد بین المللی اسناد و اطلاعات دیداری شنیداری، منتشر شد.

آی سن، عدد هگزا دسیمال 24 بیتی یا عدد دودویی 96 بیتی، طوری طراحی شده است که توسط انسان و نظامهای اطلاعاتی خوانده شود. طراحی ساختار آن نیز به منظور رفع نیازهای گوناگون درون زنجیره دیداری شنیداری صورت گرفته است.   

ادامه مطلب

حق مؤلف يا کپی رايت به منزله حقی قانوني برای حفظ مالکيت معنوی يک اثر، در قالب های مادی معين، تعريف می شود. صاحب حق مؤلف، اختيار کنترل، يا حداقل حق دريافت وجهی مناسب، برای تكثير مجدد آثارش را دارد. حق مؤلف برای مدت معيني، که در کشورهای مختلف متفاوت است، معتبر است. حق مولف با مالكيت بومی که لزوماً به دورة زماني معينی محدود نمي شود، تفاوت دارد. همچنين حق مؤلف که شامل حقوق معنوي، مثل حقوق نويسندگان، آهنگسازان  و اجراکنندگان است، از توزيع آثار آنها با تغيير نام و توزيع آن ، يا هر گونه تغييری که به شيوه ای غير مجاز صورت گيرد جلوگيري می كند. اخيرا حقوق معنوي در قوانين بسياری از کشورها اجرا می شود. 

ادامه مطلب

فیلمهای سینمایی و مواد شنیداری بعنوان پیشینه جوامع محسوب می شوند و بخش فزاینده ای از سوابق ارتباطات انسانی در حوزه دیداری و شنیداری می گنجد. این سوابق دربرگیرنده تمامی جنبه های فعالیتهای بشری، تبادلات ، ابداعات، اختراعات و فعالیتهای بارز هنری است. در این متن تمامی الگوهای سازمانی در خصوص حفظ و حراست از این سوابق توصیف و انواع مختلف آنها از حیث وظایفی که برعهده دارند مورد بررسی قرار می گیرد.هر چند که جامعیتی بر این توصیف مترتب نخواهد بود.
ادامه مطلب

پروژه  کلمه ای است فرنگی و به همین صورت نیز در زبان فارسی بکار می رود. اصطلاحات دیگری چون طرح، نقشه، برنامه و غیره نیز به همین منظور بکار می رود. امروزه مطالعه، برنامه ریزی، تعبیه امکانات مالی، نیروی انسانی، تجهیزات، اجرا، کنترل، ارزیابی و ...در اجرای یک پروژه بدیهی است و اهمیت بسیاری دارد. پروژه باید دارای مستندات علمی و اجرایی باشد. کار کردن در خلاء نتیجه ای جزء شکست ندارد. متاسفانه بسیاری از پروژه ها بدون مطالعه و تحقیق لازم و کافی شروع می شوند و در بین راه ناکام می مانند و این مایه تعجب است.

ادامه مطلب

سوابق شنيداری

سوابق شنيداری دربردارنده هر نوع صدايي است که در قالب ماده ای ماندگار حفظ می شود و لذا امكان بازشنوايي مکرر، بازتوليد، پخش يا طرق ديگر استفاده آنها وجود دارد.

 با نگاهی به سوابق موسيقی و منابع منتشر شده، بسياری از اجراکنندگان ممکن است که اثری واحد مثل ”سمفوني شماره 5 بتهون“ و يا ”تندباد شكسپير“ را ضبط کنند. همچنين ممكن است يك اجرا کننده (گان) همان کار را بيش از يک بار ضبط کند. در هر بار عليرغم اين‌كه اصل اثر يكی است اما هربار كه ضبط مي‌شود اثری جديد خواهد بود. لذا هر ضبط جديد اثری متفاوت است.

ادامه مطلب