آرشیوداری شنيداري، دیداری و اطلاع رساني

حوزه كتابداري و اطلاع رساني در كشور ما با چالشهايي جدي روبروست. برخي از اين چالشها جهاني است. همانند تعريف و جايگاه نظري و رابطه اين حوزه با ساير حوزه هاي دانش بشري و رويكردهاي متعددي كه بزرگاني چون يورلند و ساراسويك بدان اشاره كرده و خواستار اتحاد و انسجام رويكرد هاي مختلف (همانند رويكردهاي نظام مدار و كاربرمدار) در اين حوزه شده اند. اگر هدف كتابداري و اطلاع رساني را بدرستي تسهيل در روند برقراي ارتباط بين جامعه استفاده كننده و منابع مضبوط بدانيم و اين حوزه را نه ابزاري بلكه با توجه به هدفش تعريف كنيم، آن زمان است كه راه صحيح را يافته ايم. حوزه كتابداري را بايد حوزه اي مادر دانست. حوزه اي كه بعدها اطلاع رساني، آرشيو داري عمومي، موزه داري و آرشيوداري ديداري و شنيداري بر اساس نيازهاي جامعه امروز از دل آن زاده شدند، رشد كردند و امروز هر يك داعيه حرفه اي بودن را بر دوش مي كشند. اما در اين ميان رشد هر كدام از اين حرفه ها در كشور ما به هيچ وجه همسنگ نبوده و نيست. امروزه حرفه آرشيوداري عمومي و بويژه حرفه آرشيوداري ديداري و شنيداري از داشتن حداقل منابع اطلاعاتي پايه بي بهره است. اينجانب با توجه به تجربيات اندكي كه در حرفه آرشيودراي شنيداری و ديداري دارم، مي دانم كه توجه نكردن به اين حرفه چه زيانهاي بزرگي را بر كشورمان تحميل مي كند و ميراث ديداري و شنيداري و در كل ميراث آرشيوي ما در معرض تهديد جدي قرار داده است. حرفه آرشيوداري ديداري و شنيداري از دهه هشتاد با ورود كتابداران دچار تحول گرديد ولي بدليل نبود منابع كافي، بي توجهي از جانب كتابدارن و اطلاع رسانان، مديريت ناكارآمد و نبود رهبري و دلايل متعدد ديگر باعث گرديد كه اين طفل يتيم نتواند پا بگيرد و رشد كند. دغدقه اصلي من در چند سال اخير گردآوري اطلاعات پايه، مستندسازي تجربيات آرشيويست ها و فعاليت در اين حوزه بوده است. براي من مشكل است كه بگويم در حوزه كتابداري و اطلاع رساني و يا آرشيوداري به چه زمينه اي علاقه مندم. از زماني كه وارد دانشگاه شدم همواره به فلسفه علاقه داشتم و هميشه به اين فكر مي كردم كتابداري و اطلاع رساني چه جايگاهي در بين ساير علوم مي تواند داشته باشد. متاسفانه تحقيقات معرفت شناختي اندكي در اين حوزه پديد آمده است. تفكرات معرفت شناختي يورلند را خيلي پسنديدم و به علاقه مندان توصيه مي كنم آثار وي را بخوانند. تاثيرات تفكرات پوزيتيويستي حوزه هاي علوم انساني و اجتماعي را با چالشهاي اساسي مواجه ساخت و آنها را وادار كرد كه در روش شناسي هاي خود بازنگري كنند. حوزه ما هم از آن بي بهره نماند. توماس كوهن با كتاب ساختار انقلابهاي علمي خود به علم حمله كرد و هيبتش را شكست و به علوم انساني و اجتماعي جان دوباره اي بخشيد. حوزه كتابداري و اطلاع رساني حوزه اي است بين رشته اي بطوري گاهي اوقات اين حس به آدم دست مي دهد كه اين حوزه از خود چه داشته و دارد. به هر حال امروزه همه متفق القولند كه فلسفه و مباحث نظري راهگشاي عمل خواهد بود. عملگرايي صرف كه زماني تفكر غالب در اين حوزه بود، تفكري است كه ما را به جايي نمي رساند و باعث مي شود كه ما دور خودمان بچرخيم. پس به قول يورلند بياييم و اين حوزه را نه ابزاري بلكه با هدفش تعريف كنيم. آرمانهاي حرفه اي خود را مشخص سازيم و براي رسيدن به آن تلاش كنيم. رسالت ما كتابداران و اطلاع رسانان در عصر ديجيتال بس سنگين و دشوار خواهد بود.